{"id":2792,"date":"2023-06-04T06:51:08","date_gmt":"2023-06-04T11:51:08","guid":{"rendered":"https:\/\/grupopiramide.com.mx\/vertice\/?p=2792"},"modified":"2023-06-04T09:08:20","modified_gmt":"2023-06-04T14:08:20","slug":"ensayo-recapitulaciones-sobre-una-pugna-ilustre-por-carlos-torres","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/grupopiramide.com.mx\/vertice\/literatura\/ensayo-recapitulaciones-sobre-una-pugna-ilustre-por-carlos-torres\/","title":{"rendered":"Ensayo | Recapitulaciones sobre una pugna ilustre | Por Carlos Torres"},"content":{"rendered":"<h4><strong>Disertaci\u00f3n sobre asuntos pol\u00e9micos entre el escritor argentino Jorge Luis Borges y el escritor espa\u00f1ol Jos\u00e9 Ortega y Gasset.<\/strong><\/h4>\n<h4><strong>Por Carlos Torres<\/strong><\/h4>\n<p>En una nota period\u00edstica titulada \u201cEl espejo trasatl\u00e1ntico\u201d, dec\u00eda yo hace a\u00f1os que <strong>Jorge Luis Borges<\/strong> padeci\u00f3 antipat\u00eda hacia <strong>Jos\u00e9 Ortega y Gasset<\/strong>, porque el argentino se ve\u00eda reflejado en el hispano, en el sentido de que ambos hab\u00edan regresado a sus pa\u00edses natales, luego de haberse ilustrado en Suiza y Alemania, respectivamente, para redimir a sus paisanos de algunos vicios de sentimiento, pensamiento y acci\u00f3n, producidos por la ignorancia.<\/p>\n<p>Espec\u00edficamente, Borges opin\u00f3 que \u201cel buen pensamiento de Jos\u00e9 Ortega y Gasset queda obstruido por sus laboriosas y adventicias met\u00e1foras. Ortega puede razonar, bien o mal, pero no imaginar. Debi\u00f3 contratar como amanuense a un buen hombre de letras, un &#8216;negro&#8217; que escribiera sus libros\u201d.<\/p>\n<p>A su vez, <strong>Adolfo Bioy Casares<\/strong> recuerda en uno de sus libros: \u201cBorges me dice que pueden distinguirse dos maneras de escribir mal. Una, por descuido, que no tiene mayor importancia; por ejemplo, el modo en que est\u00e1n escritos muchos libros de filosof\u00eda y de tema cient\u00edfico. Otra, por una perversi\u00f3n del gusto del autor; por ejemplo, cuando Ortega y Gasset llama a las mujeres de los tribunales de amor provenzales \u2018hembras civilizadoras\u2019. Borges: \u2018\u00bfPor qu\u00e9 hembras? \u00bfPor qu\u00e9 civilizadoras? Quer\u00eda exhibir sus conocimientos etimol\u00f3gicos\u2019. <strong>Baroja <\/strong>dice que Ortega est\u00e1 bien, pero que lo de Gasset es demasiado catal\u00e1n y que desconf\u00eda de los productos de la firma Ortega y Gasset.\u201d<\/p>\n<p>El caso es que, seg\u00fan argumentaba yo en el escrito referido al principio de esta nota, Borges, que se permiti\u00f3 jugar con el idioma castellano precisamente porque lo conoci\u00f3 a fondo, tambi\u00e9n se permite criticar la c\u00e9lebre ret\u00f3rica de Ortega, la cual es uno de los puntos m\u00e1s socorridos por los apologistas de este. Acotaba yo entonces que a un estilista como Borges le molestaba el estilo manierista, veteado de erudici\u00f3n, de Ortega y Gasset.<\/p>\n<p>Pero hoy, sin que me desdiga del todo sobre el contenido de \u201cEl espejo trasatl\u00e1ntico\u201d, debo apuntar que, leyendo <em>La deshumanizaci\u00f3n del arte e ideas sobre la novela \/ Vel\u00e1zquez \/ Goya<\/em>, de Ortega y Gasset, me parece poco importante hablar de estilos literarios cuando lo que est\u00e1 en juego es la dial\u00e9ctica.<\/p>\n<figure id=\"attachment_2794\" aria-describedby=\"caption-attachment-2794\" style=\"width: 208px\" class=\"wp-caption alignleft\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-2794\" src=\"https:\/\/grupopiramide.com.mx\/vertice\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/ortega-y-gasset-1-scaled.jpg\" alt=\"\" width=\"208\" height=\"281\" srcset=\"https:\/\/grupopiramide.com.mx\/vertice\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/ortega-y-gasset-1-scaled.jpg 1893w, https:\/\/grupopiramide.com.mx\/vertice\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/ortega-y-gasset-1-768x1039.jpg 768w, https:\/\/grupopiramide.com.mx\/vertice\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/ortega-y-gasset-1-1136x1536.jpg 1136w, https:\/\/grupopiramide.com.mx\/vertice\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/ortega-y-gasset-1-1514x2048.jpg 1514w, https:\/\/grupopiramide.com.mx\/vertice\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/ortega-y-gasset-1-44x60.jpg 44w, https:\/\/grupopiramide.com.mx\/vertice\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/ortega-y-gasset-1-600x811.jpg 600w\" sizes=\"auto, (max-width: 208px) 100vw, 208px\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-2794\" class=\"wp-caption-text\">Ortega y Gasset.<\/figcaption><\/figure>\n<p>Antes de aclarar esto \u00faltimo, s\u00e9ame permitido citar un p\u00e1rrafo del pr\u00f3logo-sue\u00f1o-poema de <em>El hacedor<\/em>, libro de Borges en el que este imagina que est\u00e1 dialogando con <strong>Leopoldo Lugones<\/strong>, ya muerto este:<\/p>\n<p>&#8220;El hecho de que un maestro de la palabra perfecta como Borges se permita esta falaz autocr\u00edtica, pone en relieve justamente el valor de la dial\u00e9ctica o sana teor\u00eda. Y en <em>La deshumanizaci\u00f3n del arte e ideas sobre la novela<\/em>, a pesar de mi reiterada admiraci\u00f3n hacia Ortega y Gasset (o quiz\u00e1 por esto mismo), transito por una prosa abrupta, unas veces irritado por los errores dial\u00e9cticos del ib\u00e9rico, otras entusiasmado por sus brillantes ideas.&#8221;<\/p>\n<p>Veamos algunos ejemplos de lo primero, en la edici\u00f3n de Porr\u00faa (1992):<\/p>\n<p>&#8220;Como en la batalla el vencedor lo es siempre a costa de haber dado muerte a sus enemigos, en arte el triunfo es cruel, y al conseguirlo una obra, aniquila autom\u00e1ticamente legiones de obras que antes gozaban de estimaci\u00f3n.&#8221;<\/p>\n<figure id=\"attachment_2795\" aria-describedby=\"caption-attachment-2795\" style=\"width: 319px\" class=\"wp-caption alignright\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-2795\" src=\"https:\/\/grupopiramide.com.mx\/vertice\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/76898.webp\" alt=\"\" width=\"319\" height=\"167\" srcset=\"https:\/\/grupopiramide.com.mx\/vertice\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/76898.webp 1600w, https:\/\/grupopiramide.com.mx\/vertice\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/76898-768x402.webp 768w, https:\/\/grupopiramide.com.mx\/vertice\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/76898-1536x804.webp 1536w, https:\/\/grupopiramide.com.mx\/vertice\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/76898-115x60.webp 115w, https:\/\/grupopiramide.com.mx\/vertice\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/76898-600x314.webp 600w\" sizes=\"auto, (max-width: 319px) 100vw, 319px\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-2795\" class=\"wp-caption-text\">Jorge Luis Borges.<\/figcaption><\/figure>\n<p>No vamos a discutir el segundo postulado de esta p\u00e1rrafo infausto, porque caer\u00edamos exactamente en una especie de bizantinismo art\u00edstico*, pero s\u00ed es necesario escandalizarnos por esa afirmaci\u00f3n a prop\u00f3sito de la batalla, sobre todo si recordamos que la filosof\u00eda china postula como el mejor guerrero al que vence sin luchar, y que muchas batallas militares (por no mencionar las otras muchas) se ganan sin derramar una gota de sangre. En este aspecto, cabe se\u00f1alar que Ortega y Gasset, a diferencia de Borges, padece de esp\u00edritu de seriedad y que cuando suelta una humorada no despierta siquiera un esbozo de sonrisa.<\/p>\n<p>&#8220;El que una cosa sea necesaria para otra no implica que sea por s\u00ed misma admirable. Para descubrir el crimen hace falta el delator, mas no por eso estimamos la delaci\u00f3n.&#8221;<\/p>\n<p>Otra vez el demonio de la generalizaci\u00f3n apresurada, que deja sin trabajo a personajes como Sherlock Holmes y Auguste Dupin, entre otros muchos detectives que prescinden del delator.<\/p>\n<p>Sin embargo, en otros p\u00e1rrafos del libro citado el genio de Ortega y Gasset brilla con intensidad. As\u00ed, cuando habla de pintura dice: \u201cTal vez en la m\u00e1s abstracta l\u00ednea ornamental vibra larvada una tenaz reminiscencia de formas naturales.\u201d Y cuando versa sobre la novela dice: \u201cAl gran p\u00fablico le irrita que <strong>le<\/strong>** enga\u00f1en y no sabe complacerse en el delicioso fraude el arte, tanto m\u00e1s exquisito cuanto mejor manifieste su textura fraudulenta.\u201d<\/p>\n<p>Y ya en sus terrenos m\u00e1s familiares, los de la filosof\u00eda, escribe Ortega con extrema lucidez:<\/p>\n<p>&#8220;La historia se mueve seg\u00fan grandes ritmos biol\u00f3gicos. Sus mutaciones m\u00e1ximas no pueden originarse en causas secundarias y de detalle, sino en factores muy elementales, en fuerzas primarias de car\u00e1cter c\u00f3smico.\u201d<\/p>\n<p>Al finalizar la parte denominada <em>La deshumanizaci\u00f3n del arte<\/em>, en el cap\u00edtulo \u201cConclusi\u00f3n\u201d, Ortega intuye que se ha internado en \u00e1mbitos de dif\u00edcil discusi\u00f3n, por ello, precavidamente, acota:<\/p>\n<p>&#8220;Es, pues, sobremanera probable que este ensayo de filiar el arte nuevo no contenga sino errores. Al terminarlo (\u2026) brotan ahora en m\u00ed curiosidad y esperanza de que tras \u00e9l se hagan otros m\u00e1s certeros. (\u2026) Pero ser\u00eda duplicar mi error si se pretendiese corregirlo destacando s\u00f3lo alg\u00fan rasgo parcial no incluido en esta anatom\u00eda.&#8221;<\/p>\n<p>Eso es tal vez lo que he perpetrado al se\u00f1alar algunas de las deficiencias dial\u00e9cticas del reiterado libro de Ortega, por lo cual debo aclarar que como es un escritor que aprecio, he escrito con esa libertad de se\u00f1alar errores que se permiten los amigos verdaderos. Y hablando de amigos, tambi\u00e9n es oportuno destacar que las querellas entre Borges y Ortega me irritan, de la misma forma en que nos desconsuela ver a dos amigos de uno, pero que no lo son entre ellos, pelearse entre s\u00ed.<\/p>\n<p>Sin embargo, esta querella entre Borges y Ortega tiene mucho mar de fondo, pues se trata nada menos que de una querella entre Ortega y la Rep\u00fablica Argentina; o si se quiere, entre los intelectuales liberales argentinos y los intelectuales \u201cde derecha\u201d, tanto argentinos como espa\u00f1oles.<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>***<\/strong><\/p>\n<p>Notas<\/p>\n<p>* Bizantinismo: Afici\u00f3n a mantener discusiones complicadas y sin utilidad por ser demasiado sutiles.<\/p>\n<p>** Con suma iron\u00eda, Borges dijo alguna vez que los espa\u00f1oles no saben hablar el espa\u00f1ol, pues confunden el dativo con el acusativo, como se observa en esta l\u00ednea de Ortega.<\/p>\n<p><strong><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-2796 alignleft\" src=\"https:\/\/grupopiramide.com.mx\/vertice\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/Torres.jpg\" alt=\"\" width=\"125\" height=\"153\" srcset=\"https:\/\/grupopiramide.com.mx\/vertice\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/Torres.jpg 1842w, https:\/\/grupopiramide.com.mx\/vertice\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/Torres-768x937.jpg 768w, https:\/\/grupopiramide.com.mx\/vertice\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/Torres-1259x1536.jpg 1259w, https:\/\/grupopiramide.com.mx\/vertice\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/Torres-1678x2048.jpg 1678w, https:\/\/grupopiramide.com.mx\/vertice\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/Torres-49x60.jpg 49w, https:\/\/grupopiramide.com.mx\/vertice\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/Torres-600x732.jpg 600w\" sizes=\"auto, (max-width: 125px) 100vw, 125px\" \/>Carlos Torres<\/strong> (San Andr\u00e9s Tuxtla, 1949- Chetumal, 2020). Particip\u00f3 durante tres d\u00e9cadas en el movimiento literario quintanarroense. Public\u00f3 el poemario Ca<em>nci\u00f3n de la luz para tus ojos<\/em>, el conjunto de relatos <em>Los arrebatados cuentos mutuos<\/em>, el libro de ensayos <em>Nueve voces<\/em> y el libro de periodismo cultural <em>La siega<\/em>.<\/p>\n<p>Si le\u00edste este texto, tal vez te pueda interesar leer:<\/p>\n<h6 class=\"entry-title\"><a href=\"https:\/\/grupopiramide.com.mx\/vertice\/literatura\/ensayo-el-diario-de-ana-frank-y-mi-tio-chavo\/#:~:text=LITERATURA-,Ensayo%20%7C%20%E2%80%9CEl%20diario%20de%20Ana%20Frank%E2%80%9D%20y%20mi%20t%C3%ADo%20Chavo,-ACTUALIZADA%20EL\">Ensayo | \u201cEl diario de Ana Frank\u201d y mi t\u00edo Chavo<\/a><\/h6>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Disertaci\u00f3n sobre asuntos pol\u00e9micos entre el escritor argentino Jorge Luis Borges y el escritor espa\u00f1ol Jos\u00e9 Ortega y Gasset. Por Carlos Torres En una nota &hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":2793,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5,1,560],"tags":[749,325,726,903],"class_list":["post-2792","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ensayo","category-letras","category-literatura","tag-carlos-torres","tag-ensayo","tag-jorge-luis-borges","tag-ortega-y-gasset","latest_post"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v28.2 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Ensayo | Recapitulaciones sobre una pugna ilustre | Por Carlos Torres - V\u00e9rtice<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Ensayo del maestro Carlos Torres sobre asuntos pol\u00e9micos entre el escritor argentino Jorge Luis Borges y el escritor espa\u00f1ol Ortega y Gasset.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/grupopiramide.com.mx\/vertice\/literatura\/ensayo-recapitulaciones-sobre-una-pugna-ilustre-por-carlos-torres\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"es_MX\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Ensayo | Recapitulaciones sobre una pugna ilustre | Por Carlos Torres - V\u00e9rtice\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Ensayo del maestro Carlos Torres sobre asuntos pol\u00e9micos entre el escritor argentino Jorge Luis Borges y el escritor espa\u00f1ol Ortega y Gasset.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/grupopiramide.com.mx\/vertice\/literatura\/ensayo-recapitulaciones-sobre-una-pugna-ilustre-por-carlos-torres\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"V\u00e9rtice\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/PiramideQuintanaRoo\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2023-06-04T11:51:08+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2023-06-04T14:08:20+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/grupopiramide.com.mx\/vertice\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/fondo-creativo-y-transparente-en-un-tema-de-escritores-patron-vectores-sin-fisuras-el-los-la-literatura-antecedentes-abstractos-172561391.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"800\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"800\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Agustin Labrada\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@PiramideQroo\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@PiramideQroo\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Escrito por\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Agustin Labrada\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Tiempo de lectura\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"6 minutos\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/grupopiramide.com.mx\\\/vertice\\\/literatura\\\/ensayo-recapitulaciones-sobre-una-pugna-ilustre-por-carlos-torres\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/grupopiramide.com.mx\\\/vertice\\\/literatura\\\/ensayo-recapitulaciones-sobre-una-pugna-ilustre-por-carlos-torres\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Agustin Labrada\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/grupopiramide.com.mx\\\/vertice\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/f03353a2e5600a434b0524b8d35fe856\"},\"headline\":\"Ensayo | Recapitulaciones sobre una pugna ilustre | Por Carlos Torres\",\"datePublished\":\"2023-06-04T11:51:08+00:00\",\"dateModified\":\"2023-06-04T14:08:20+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/grupopiramide.com.mx\\\/vertice\\\/literatura\\\/ensayo-recapitulaciones-sobre-una-pugna-ilustre-por-carlos-torres\\\/\"},\"wordCount\":1262,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/grupopiramide.com.mx\\\/vertice\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/grupopiramide.com.mx\\\/vertice\\\/literatura\\\/ensayo-recapitulaciones-sobre-una-pugna-ilustre-por-carlos-torres\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/grupopiramide.com.mx\\\/vertice\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/05\\\/fondo-creativo-y-transparente-en-un-tema-de-escritores-patron-vectores-sin-fisuras-el-los-la-literatura-antecedentes-abstractos-172561391.jpg\",\"keywords\":[\"Carlos Torres\",\"Ensayo\",\"Jorge Luis Borges\",\"Ortega y Gasset\"],\"articleSection\":[\"Ensayo\",\"Letras\",\"Literatura\"],\"inLanguage\":\"es\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/grupopiramide.com.mx\\\/vertice\\\/literatura\\\/ensayo-recapitulaciones-sobre-una-pugna-ilustre-por-carlos-torres\\\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/grupopiramide.com.mx\\\/vertice\\\/literatura\\\/ensayo-recapitulaciones-sobre-una-pugna-ilustre-por-carlos-torres\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/grupopiramide.com.mx\\\/vertice\\\/literatura\\\/ensayo-recapitulaciones-sobre-una-pugna-ilustre-por-carlos-torres\\\/\",\"name\":\"Ensayo | Recapitulaciones sobre una pugna ilustre | Por Carlos Torres - V\u00e9rtice\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/grupopiramide.com.mx\\\/vertice\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/grupopiramide.com.mx\\\/vertice\\\/literatura\\\/ensayo-recapitulaciones-sobre-una-pugna-ilustre-por-carlos-torres\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/grupopiramide.com.mx\\\/vertice\\\/literatura\\\/ensayo-recapitulaciones-sobre-una-pugna-ilustre-por-carlos-torres\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/grupopiramide.com.mx\\\/vertice\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/05\\\/fondo-creativo-y-transparente-en-un-tema-de-escritores-patron-vectores-sin-fisuras-el-los-la-literatura-antecedentes-abstractos-172561391.jpg\",\"datePublished\":\"2023-06-04T11:51:08+00:00\",\"dateModified\":\"2023-06-04T14:08:20+00:00\",\"description\":\"Ensayo del maestro Carlos Torres sobre asuntos pol\u00e9micos entre el escritor argentino Jorge Luis Borges y el escritor espa\u00f1ol Ortega y Gasset.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/grupopiramide.com.mx\\\/vertice\\\/literatura\\\/ensayo-recapitulaciones-sobre-una-pugna-ilustre-por-carlos-torres\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"es\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/grupopiramide.com.mx\\\/vertice\\\/literatura\\\/ensayo-recapitulaciones-sobre-una-pugna-ilustre-por-carlos-torres\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"es\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/grupopiramide.com.mx\\\/vertice\\\/literatura\\\/ensayo-recapitulaciones-sobre-una-pugna-ilustre-por-carlos-torres\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/grupopiramide.com.mx\\\/vertice\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/05\\\/fondo-creativo-y-transparente-en-un-tema-de-escritores-patron-vectores-sin-fisuras-el-los-la-literatura-antecedentes-abstractos-172561391.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/grupopiramide.com.mx\\\/vertice\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/05\\\/fondo-creativo-y-transparente-en-un-tema-de-escritores-patron-vectores-sin-fisuras-el-los-la-literatura-antecedentes-abstractos-172561391.jpg\",\"width\":800,\"height\":800},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/grupopiramide.com.mx\\\/vertice\\\/literatura\\\/ensayo-recapitulaciones-sobre-una-pugna-ilustre-por-carlos-torres\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Inicio\",\"item\":\"https:\\\/\\\/grupopiramide.com.mx\\\/vertice\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Ensayo | Recapitulaciones sobre una pugna ilustre | Por Carlos Torres\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/grupopiramide.com.mx\\\/vertice\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/grupopiramide.com.mx\\\/vertice\\\/\",\"name\":\"V\u00e9rtice\",\"description\":\"Letras de Grupo Pir\u00e1mide\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/grupopiramide.com.mx\\\/vertice\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/grupopiramide.com.mx\\\/vertice\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"es\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/grupopiramide.com.mx\\\/vertice\\\/#organization\",\"name\":\"Grupo Pir\u00e1mide\",\"url\":\"https:\\\/\\\/grupopiramide.com.mx\\\/vertice\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"es\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/grupopiramide.com.mx\\\/vertice\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/grupopiramide.com.mx\\\/vertice\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/01\\\/black_logo_piramide.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/grupopiramide.com.mx\\\/vertice\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/01\\\/black_logo_piramide.jpg\",\"width\":834,\"height\":834,\"caption\":\"Grupo Pir\u00e1mide\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/grupopiramide.com.mx\\\/vertice\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/www.facebook.com\\\/PiramideQuintanaRoo\\\/\",\"https:\\\/\\\/x.com\\\/PiramideQroo\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/grupopiramide.com.mx\\\/vertice\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/f03353a2e5600a434b0524b8d35fe856\",\"name\":\"Agustin Labrada\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"es\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/83f93ccbcec2de4a589b72574ebf47c8fdd9c8161e3640da4f0cf3e7fe6121bd?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/83f93ccbcec2de4a589b72574ebf47c8fdd9c8161e3640da4f0cf3e7fe6121bd?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/83f93ccbcec2de4a589b72574ebf47c8fdd9c8161e3640da4f0cf3e7fe6121bd?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Agustin Labrada\"}}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Ensayo | Recapitulaciones sobre una pugna ilustre | Por Carlos Torres - V\u00e9rtice","description":"Ensayo del maestro Carlos Torres sobre asuntos pol\u00e9micos entre el escritor argentino Jorge Luis Borges y el escritor espa\u00f1ol Ortega y Gasset.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/grupopiramide.com.mx\/vertice\/literatura\/ensayo-recapitulaciones-sobre-una-pugna-ilustre-por-carlos-torres\/","og_locale":"es_MX","og_type":"article","og_title":"Ensayo | Recapitulaciones sobre una pugna ilustre | Por Carlos Torres - V\u00e9rtice","og_description":"Ensayo del maestro Carlos Torres sobre asuntos pol\u00e9micos entre el escritor argentino Jorge Luis Borges y el escritor espa\u00f1ol Ortega y Gasset.","og_url":"https:\/\/grupopiramide.com.mx\/vertice\/literatura\/ensayo-recapitulaciones-sobre-una-pugna-ilustre-por-carlos-torres\/","og_site_name":"V\u00e9rtice","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/PiramideQuintanaRoo\/","article_published_time":"2023-06-04T11:51:08+00:00","article_modified_time":"2023-06-04T14:08:20+00:00","og_image":[{"width":800,"height":800,"url":"https:\/\/grupopiramide.com.mx\/vertice\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/fondo-creativo-y-transparente-en-un-tema-de-escritores-patron-vectores-sin-fisuras-el-los-la-literatura-antecedentes-abstractos-172561391.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Agustin Labrada","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@PiramideQroo","twitter_site":"@PiramideQroo","twitter_misc":{"Escrito por":"Agustin Labrada","Tiempo de lectura":"6 minutos"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/grupopiramide.com.mx\/vertice\/literatura\/ensayo-recapitulaciones-sobre-una-pugna-ilustre-por-carlos-torres\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/grupopiramide.com.mx\/vertice\/literatura\/ensayo-recapitulaciones-sobre-una-pugna-ilustre-por-carlos-torres\/"},"author":{"name":"Agustin Labrada","@id":"https:\/\/grupopiramide.com.mx\/vertice\/#\/schema\/person\/f03353a2e5600a434b0524b8d35fe856"},"headline":"Ensayo | Recapitulaciones sobre una pugna ilustre | Por Carlos Torres","datePublished":"2023-06-04T11:51:08+00:00","dateModified":"2023-06-04T14:08:20+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/grupopiramide.com.mx\/vertice\/literatura\/ensayo-recapitulaciones-sobre-una-pugna-ilustre-por-carlos-torres\/"},"wordCount":1262,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/grupopiramide.com.mx\/vertice\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/grupopiramide.com.mx\/vertice\/literatura\/ensayo-recapitulaciones-sobre-una-pugna-ilustre-por-carlos-torres\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/grupopiramide.com.mx\/vertice\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/fondo-creativo-y-transparente-en-un-tema-de-escritores-patron-vectores-sin-fisuras-el-los-la-literatura-antecedentes-abstractos-172561391.jpg","keywords":["Carlos Torres","Ensayo","Jorge Luis Borges","Ortega y Gasset"],"articleSection":["Ensayo","Letras","Literatura"],"inLanguage":"es","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/grupopiramide.com.mx\/vertice\/literatura\/ensayo-recapitulaciones-sobre-una-pugna-ilustre-por-carlos-torres\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/grupopiramide.com.mx\/vertice\/literatura\/ensayo-recapitulaciones-sobre-una-pugna-ilustre-por-carlos-torres\/","url":"https:\/\/grupopiramide.com.mx\/vertice\/literatura\/ensayo-recapitulaciones-sobre-una-pugna-ilustre-por-carlos-torres\/","name":"Ensayo | Recapitulaciones sobre una pugna ilustre | Por Carlos Torres - V\u00e9rtice","isPartOf":{"@id":"https:\/\/grupopiramide.com.mx\/vertice\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/grupopiramide.com.mx\/vertice\/literatura\/ensayo-recapitulaciones-sobre-una-pugna-ilustre-por-carlos-torres\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/grupopiramide.com.mx\/vertice\/literatura\/ensayo-recapitulaciones-sobre-una-pugna-ilustre-por-carlos-torres\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/grupopiramide.com.mx\/vertice\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/fondo-creativo-y-transparente-en-un-tema-de-escritores-patron-vectores-sin-fisuras-el-los-la-literatura-antecedentes-abstractos-172561391.jpg","datePublished":"2023-06-04T11:51:08+00:00","dateModified":"2023-06-04T14:08:20+00:00","description":"Ensayo del maestro Carlos Torres sobre asuntos pol\u00e9micos entre el escritor argentino Jorge Luis Borges y el escritor espa\u00f1ol Ortega y Gasset.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/grupopiramide.com.mx\/vertice\/literatura\/ensayo-recapitulaciones-sobre-una-pugna-ilustre-por-carlos-torres\/#breadcrumb"},"inLanguage":"es","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/grupopiramide.com.mx\/vertice\/literatura\/ensayo-recapitulaciones-sobre-una-pugna-ilustre-por-carlos-torres\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"es","@id":"https:\/\/grupopiramide.com.mx\/vertice\/literatura\/ensayo-recapitulaciones-sobre-una-pugna-ilustre-por-carlos-torres\/#primaryimage","url":"https:\/\/grupopiramide.com.mx\/vertice\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/fondo-creativo-y-transparente-en-un-tema-de-escritores-patron-vectores-sin-fisuras-el-los-la-literatura-antecedentes-abstractos-172561391.jpg","contentUrl":"https:\/\/grupopiramide.com.mx\/vertice\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/fondo-creativo-y-transparente-en-un-tema-de-escritores-patron-vectores-sin-fisuras-el-los-la-literatura-antecedentes-abstractos-172561391.jpg","width":800,"height":800},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/grupopiramide.com.mx\/vertice\/literatura\/ensayo-recapitulaciones-sobre-una-pugna-ilustre-por-carlos-torres\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Inicio","item":"https:\/\/grupopiramide.com.mx\/vertice\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Ensayo | Recapitulaciones sobre una pugna ilustre | Por Carlos Torres"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/grupopiramide.com.mx\/vertice\/#website","url":"https:\/\/grupopiramide.com.mx\/vertice\/","name":"V\u00e9rtice","description":"Letras de Grupo Pir\u00e1mide","publisher":{"@id":"https:\/\/grupopiramide.com.mx\/vertice\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/grupopiramide.com.mx\/vertice\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"es"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/grupopiramide.com.mx\/vertice\/#organization","name":"Grupo Pir\u00e1mide","url":"https:\/\/grupopiramide.com.mx\/vertice\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"es","@id":"https:\/\/grupopiramide.com.mx\/vertice\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/grupopiramide.com.mx\/vertice\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/black_logo_piramide.jpg","contentUrl":"https:\/\/grupopiramide.com.mx\/vertice\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/black_logo_piramide.jpg","width":834,"height":834,"caption":"Grupo Pir\u00e1mide"},"image":{"@id":"https:\/\/grupopiramide.com.mx\/vertice\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/PiramideQuintanaRoo\/","https:\/\/x.com\/PiramideQroo"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/grupopiramide.com.mx\/vertice\/#\/schema\/person\/f03353a2e5600a434b0524b8d35fe856","name":"Agustin Labrada","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"es","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/83f93ccbcec2de4a589b72574ebf47c8fdd9c8161e3640da4f0cf3e7fe6121bd?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/83f93ccbcec2de4a589b72574ebf47c8fdd9c8161e3640da4f0cf3e7fe6121bd?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/83f93ccbcec2de4a589b72574ebf47c8fdd9c8161e3640da4f0cf3e7fe6121bd?s=96&d=mm&r=g","caption":"Agustin Labrada"}}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/grupopiramide.com.mx\/vertice\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2792","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/grupopiramide.com.mx\/vertice\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/grupopiramide.com.mx\/vertice\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/grupopiramide.com.mx\/vertice\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/grupopiramide.com.mx\/vertice\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2792"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/grupopiramide.com.mx\/vertice\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2792\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2939,"href":"https:\/\/grupopiramide.com.mx\/vertice\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2792\/revisions\/2939"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/grupopiramide.com.mx\/vertice\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2793"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/grupopiramide.com.mx\/vertice\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2792"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/grupopiramide.com.mx\/vertice\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2792"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/grupopiramide.com.mx\/vertice\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2792"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}